Đề xuất mới: Người học lái xe sẽ phải thi thực tế nhiều hơn?

Công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ đang đứng trước những yêu cầu đổi mới căn bản về mặt thể chế và quy trình kiểm tra chất lượng người điều khiển phương tiện. Để hạn chế các rủi ro tai nạn và nâng cao văn hóa giao thông, hệ thống khung pháp lý về đào tạo lái xe liên tục được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng thực tế và nghiêm ngặt hơn.

Trong bối cảnh đó, Bộ Công an vừa chính thức công bố dự thảo thông tư quy định về sát hạch, cấp giấy phép lái xe; cấp, sử dụng giấy phép lái xe quốc tế. Văn bản này hiện đang được mở rộng để lấy ý kiến đóng góp rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân nhằm hoàn thiện các quy định trước khi ban hành chính thức.

Tăng quãng đường thi thực hành lái xe ô tô lên tối thiểu 5km

Tại văn bản dự thảo lần này, cơ quan soạn thảo đã đưa ra những điều chỉnh lớn đối với cấu trúc bài thi thực hành. Đối với phần thi sát hạch thực hành lái xe ô tô trên đường, Bộ Công an đề xuất kéo dài đáng kể cự ly kiểm tra. Cụ thể, đoạn đường sát hạch thực hành lái xe ô tô trên đường trường sẽ được nâng lên mức tối thiểu là 5 km, thay vì quy định chiều dài 2 km như đang áp dụng hiện nay.

Mục tiêu của quy định này là nhằm kéo dài thời gian trải nghiệm thực tế, từ đó giúp sát hạch viên đánh giá một cách chính xác, toàn diện hơn về năng lực phản xạ và kỹ năng xử lý tình huống của thí sinh. Đoạn đường được lựa chọn tổ chức thi bắt buộc phải có mật độ giao thông ở mức vừa phải, bảo đảm cấu trúc hình học chứa đầy đủ các tình huống giao thông thực tế bao gồm ngã ba, ngã tư, nút giao từ đường nhánh ra đường chính, giao cắt từ đường không ưu tiên ra đường ưu tiên, vòng xuyến, hệ thống đèn tín hiệu giao thông và lối vạch kẻ dành cho người đi bộ qua đường.

Khi tham gia vào hành trình 5 km này, thí sinh phải hoàn thành đồng bộ 12 bài sát hạch kỹ năng bao gồm: kiểm tra an toàn kỹ thuật phương tiện trước khi khởi hành và xuất phát; kỹ thuật vượt xe; tăng tốc độ; chuyển làn đường (quy trình này được thực hiện linh hoạt căn cứ theo điều kiện thực tế về hạ tầng và tổ chức giao thông tại bối cảnh); thao tác chuyển hướng rẽ trái; chuyển hướng rẽ phải.

Bổ sung bài thi xử lý tình huống trên đường cho người lái xe máy

Không chỉ giới hạn ở khối ô tô, quy trình sát hạch thực hành đối với người điều khiển xe mô tô hạng A1 và hạng A cũng ghi nhận những đổi mới mang tính bước ngoặt. Bên cạnh bài thi chạy trong sa hình chữ chi hay vòng số 8 như hiện tại, cơ quan soạn thảo đề xuất thí sinh bắt buộc phải thực hiện thêm bài sát hạch số 2.

Đây là bài thi tập trung vào việc xử lý các tình huống giả định trực tiếp trên đường phố với cấu trúc gồm 11 nội dung tình huống cốt lõi. Danh mục kiểm tra bao gồm các kỹ năng thiết yếu như: điều khiển xe di chuyển từ đường nhánh ra trục đường chính, kỹ thuật vượt xe an toàn, quy tắc nhường đường cho người đi bộ sang đường đúng luật và kỹ năng băng qua các đoạn đường sắt cắt ngang.

Tăng mạnh số lượng câu hỏi và bổ sung định dạng đề thi lý thuyết mới

Song song với việc thắt chặt thực hành, cấu phần sát hạch lý thuyết cũng được đề xuất nâng cao độ khó diện rộng thông qua việc gia tăng số lượng câu hỏi và kéo dài thời gian làm bài ở tất cả các hạng bằng:

• Đối với xe mô tô hạng A và A1, số lượng câu hỏi tăng từ 25 lên 40 câu, thời gian làm bài tăng từ 19 phút lên 27 phút, yêu cầu đạt tối thiểu 36/40 câu đúng.
• Đối với mô tô hạng B1, số lượng câu hỏi tăng từ 25 lên 50 câu, thời gian làm bài tăng từ 19 phút lên 33 phút, yêu cầu đạt tối thiểu 45/50 câu đúng.
• Đối với giấy phép lái xe ô tô hạng B, bài thi lý thuyết tăng mạnh từ 30 lên 50 câu, thời gian làm bài kéo dài từ 20 phút lên 33 phút, thí sinh bắt buộc phải trả lời đúng tối thiểu từ 45/50 câu trở lên mới đạt yêu cầu.

Quy định tăng số lượng câu hỏi này cũng được áp dụng đồng bộ cho các hạng bằng lái xe tải và xe khách khối lượng lớn như C1, C, D cùng các hạng xe kéo rơ-moóc. Trong đó, nhóm hạng bằng chuyên dụng bao gồm C1E, CE, D1E, D2E và DE sở hữu bộ đề thi đồ sộ nhất với số lượng lên tới 90 câu hỏi phải hoàn thành trong khung thời gian giới hạn là 60 phút.

Phương thức kiểm tra lý thuyết cũng được cải tổ toàn diện khi dự thảo bổ sung nhiều dạng cấu trúc câu hỏi mới. Thay vì chỉ áp dụng mô hình lựa chọn một đáp án duy nhất trong danh sách có sẵn như hiện tại, đề thi mới sẽ tích hợp đan xen các câu hỏi trắc nghiệm lựa chọn đáp án, câu hỏi phân định đúng hoặc sai, dạng câu hỏi yêu cầu nối các đáp án đúng lại với nhau, và đặc biệt là hệ thống câu hỏi yêu cầu xử lý các tình huống giao thông trực quan thông qua các đoạn video clip ngắn giả lập.

Bổ sung kiến thức Bộ luật Hình sự và phần mềm chống học mẹo

Về mặt nội dung kiến thức, cơ quan soạn thảo cho biết bộ câu hỏi mới đã được bổ sung sâu sắc các kiến thức pháp lý quan trọng liên quan đến Bộ luật Hình sự đối với các tội danh trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Đề thi cũng cập nhật hệ thống luật pháp về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông và các kiến thức khoa học về phòng ngừa tai nạn. Riêng đối với các hạng bằng từ C1 trở lên, nội dung thi sẽ có thêm mảng kiến thức chuyên ngành về nghiệp vụ vận tải đường bộ.

Để bảo đảm tính khách quan và thực chất, toàn bộ ngân hàng câu hỏi sẽ được quản lý và xử lý bằng phần mềm máy tính chuyên dụng với cơ chế xáo trộn thứ tự câu hỏi và đáp án liên tục. Hệ quả của quy trình tự động hóa này là loại bỏ hoàn toàn các phương pháp học vẹt hoặc học mẹo thường thấy. Người tham gia sát hạch bắt buộc phải tự nghiên cứu, nắm vững toàn bộ kiến thức pháp luật và các quy định an toàn mới có thể hoàn thành bài thi đạt yêu cầu.

Những đề xuất thay đổi căn bản trong dự thảo thông tư của Bộ Công an đang kích hoạt những luồng thảo luận sôi nổi trên các diễn đàn xã hội. Nhiều ý kiến bình luận nhận định việc nâng cự ly thực hành lên 5 km và siết chặt lý thuyết là một bước đi duy lý và cần thiết để nâng chất lượng tài xế khi ra đường, giải quyết triệt để tình trạng cấp bằng cho những người yếu kỹ năng.

Tuy nhiên, việc thay đổi này cũng đặt ra bài toán áp lực lớn cho các trung tâm đào tạo về việc phải nâng cấp hạ tầng phần mềm, phân bổ lại thời gian giáo trình và căn chỉnh biểu giá học phí, hứa hẹn sẽ tạo ra một cuộc cải tổ toàn diện hoạt động đào tạo sát hạch lái xe trên toàn quốc trong giai đoạn trung hạn tiếp theo.